વાંચનનો રસથાળ

પાપ કે પુણ્ય – કોણ નક્કી કરશે ?

પાટલીપુત્રથી થોડે દૂર મહાપ્રભુ રત્નાંબર ધ્યાનમાં બેઠા છે. એમના બે શિષ્યો શ્વેતાંક અને વિશાલદેવ એમની બાજુમાં બેઠા છે. શ્વેતાંક પૂછે છે કે, “ગુરુદેવ પાપ શું છે ?” ગુરુદેવ ચોંકી જાય છે અને કહે છે કે, “પાપની પરિભાષા કરવાના પ્રયત્નો તો કેટલીય વાર કર્યા પરંતુ હંમેશા નિષ્ફળ ગયો છું. પણ જો તું પાપને જાણવા માંગે તો… Continue reading પાપ કે પુણ્ય – કોણ નક્કી કરશે ?

વાંચનનો રસથાળ

સરદાર – નામ હિ કાફી હૈ!

              જેમ મોહનના સ્થાને મહાત્મા ગાંધી લોકજીભે ચડ્યું એમ વલ્લભભાઈને સરદારના નામનો તાજ એવો પહેરાવ્યો કે મુળ નામની જગ્યાએ વિશેષણ નામ તરીકે વપરાવા લાગ્યું. એવું કહેવાય છે કે બારડોલી સત્યાગ્રહના સફળ નેતૃત્વ બાદ ત્યાના લોકોએ સરદારનું બિરુદ આપ્યું હતું,જે આજેય અડીખમ છે. મા રેવાના તીરે ગગનચુંબી પ્રતિમા એ સરદારની… Continue reading સરદાર – નામ હિ કાફી હૈ!

વાંચનનો રસથાળ

ગાંધીજી – નવી પેઢીની નજરે

ગાંધીજી વિશે ખુલ્લે આમ થતો વિરોધ એક રીતે તો ગમે એવો છે. બહુ બધી પ્રશંસા પૂજ્યતા તરફ દોરી જાય છે. આ પૂજ્યતા બડી ખતરનાક ચીજ હોય છે. ઈશ્વરની ભ્રમણકક્ષામાં કોઈને મુકવા એનો સીધો મતલબ એવો થાય કે, એ સામાન્ય મનુષ્યના નેટવર્કની બહારનો વિસ્તાર છે. આદર્શોની અજમાયીશ આચરણમાં નહિ કરવાની આ સીધી છટકબારી છે. ગાંધીજીને તો… Continue reading ગાંધીજી – નવી પેઢીની નજરે

વાંચનનો રસથાળ

કૃષ્ણ: પ્રેમ અને પરાક્રમના ઈશ્વર!

ઓશોએ પ્રવચનમાં એક વાર કહ્યુ હતુ કે, “કૃષ્ણ એના યુગમાં જેટલા પ્રસ્તુત નહોંતા એ કરતા આજે વધુ પ્રસ્તુત છે. કદાચ આજે પણ આપણે એને પૂરેપૂરા ઓળખી ન શકીએ, ભવિષ્યમાં આજ કરતા ય વધુ પ્રસ્તુત હશે.” કૃષ્ણને આપણે ટુકડાઓમાં વહેંચી લીધો છે. ગોકુળના કાન અને ગીતાના યોગેશ્વરને એકસાથે સ્વીકારવા માટે ધર્મના વાડામાંથી બહાર નીકળીને સ્વતંત્ર રીતે વિચારતા શીખવું પડે.… Continue reading કૃષ્ણ: પ્રેમ અને પરાક્રમના ઈશ્વર!

વાંચનનો રસથાળ

ફ્રીડમ ઓફ ચોઈસ: મહિમામંડન કે ખંડન!

સોસાયટીના ચોકઠામાં બંધાઈને કે ગંધાઈને ખુશ દેખાવાની કોશીશ કરતો જીવતો નર ભદ્રા પામે તોય એવો નર્કાગાર ભોગવીને મર્યા પછી કદાચ સ્વર્ગ મળે તો ધુળ પડી એવા સ્વરગમાં કે જે જીવતેજીવ આનંદ લેવા ન દે! સવાલ એ છે કે માન્યતા, મત, અભિપ્રાય, પૂર્વગ્રહ, તર્ક કે કુતર્ક આપણા પોતાના છે કે મફતના ભાવે સડેલી લારીઓ પાસેથી ઉધાર લીધેલા છે! જો ઉધારીના… Continue reading ફ્રીડમ ઓફ ચોઈસ: મહિમામંડન કે ખંડન!

વાંચનનો રસથાળ

વાર્તાઓનું વિશ્વ – ખુલ જા સિમસિમ!

            સદીઓથી વિશ્વ સાહિત્યે વાર્તાઓના માધ્યમથી માનવ મનોવિશ્વના ઘડતરમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. અજાણી ધરતી અને પરદેશી ભાષાની લોકવાર્તાઓના અનુવાદોએ વિશ્વફલક પર પોતાની અમિટ છાપ છોડી હોવાના અનેક દાખલાઓ છે. ઘર્મજગતે પણ પોતાનો પ્રચાર વાર્તાના માધ્યમથી દેશવિદેશમાં ફેલાવ્યો હતો અને હજીય ચાલુ છે. ભારત તો મૂળે જ કહાનીઓનો દેશ છે.… Continue reading વાર્તાઓનું વિશ્વ – ખુલ જા સિમસિમ!

વાંચનનો રસથાળ

પપ્પા-પ્રેમનો પર્યાય!

હેલીની જેમ એકદમ વરસી પડવું એના સ્વભાવમાં નથી. અભાવના ભાવમાં આખો ભવ કાપ્યા પછીય એ દોડે છે છત્રી લઈને, અભાવની કાળી પડછાઈ એના 'રાખના રતન' ઉપર ભુલથી ય ન પડી જાય એની તકેદારીમાં. એનું કાળજુ દાડમ જેવું છે, બહારથી કડક છાલ જેવી છાપ પણ અંદરથી રસદાર દાણા જેવો ભાવ. વેણ કડવા કાઢે પણ ગુણો કડવી… Continue reading પપ્પા-પ્રેમનો પર્યાય!

વાંચનનો રસથાળ

સુપરહિરોઝ કભી મરતે નહિ!

કહાનીઓની કલ્પનામાં કે વાસ્તવિક વિશ્વમાં નાયક અમરત્વનું વરદાન લઈને આવે છે. પણ એ અમરત્વને એકલતાનો અભિશાપ હોય છે. બુરાઈને હંફાવવા ને હરાવવાની કડાકુટમાં વ્હાલાઓના ખ્યાલોને ખ્વાબોમાંથી અજાણતા જ દેશવટો દેવાઈ જતો હોય છે. દુરીયા માંગીને લીધી હોય કે સામે ચાલીને આવી હોય, પીડાની પોટલી તો સરખી જ હોવાની ને! વિરહની વેદનાને વાંચા મળે કે ન… Continue reading સુપરહિરોઝ કભી મરતે નહિ!

વાંચનનો રસથાળ

શિક્ષણ એટલે શીખવું, શીખવું એટલે જીવવું

આ સઘળાં ફૂલોને કહી દો યુનિફોર્મમાં આવે, પતંગિયાઓને પણ કહી દો સાથે દફ્તર લાવે; મન ફાવે ત્યાં માછલીઓએ આમ નહીં તરવાનું, સ્વીમિંગ પૂલના સઘળા નિયમોનું પાલન કરવાનું; દરેક કૂંપળને કોમ્પ્યુટર ફરજિયાત શીખવાનું, લખી જણાવો વાલીઓને તુર્ત જ ફી ભરવાનું; આ ઝરણાંઓને સમજાવો સીધી લીટી દોરે, કોયલને પણ કહી દેવું ના ટહુકે ભરબપ્પોરે; અમથુ કૈં આ… Continue reading શિક્ષણ એટલે શીખવું, શીખવું એટલે જીવવું

વાંચનનો રસથાળ

દેશ નહિ ઝુકને દેંગે

સહનશીલતાને ઘણીવાર કાયરતામાં ખપાવી દેવામાં આવતી હોય છે પણ ધીરજના ધી એન્ડ પોઈન્ટ પર પરાક્રમ ફાટી નીકળે પછી બોલવામાં ય ગેંગેં ફેંફેં થઈ જાય અને પરાણે શાંતિના કબુતરદૂત થઈ જવાની ફરજ પડે. મશહુર કિસ્સો હાલનો જ છે પણ અવળચંડાઈની રીત તો પુરાણી જ છે. ભારતે હંમેશા શાંતિ ચાહી છે અને આજેય આગ્રહ તો શાંતિનો જ… Continue reading દેશ નહિ ઝુકને દેંગે